Financiering voor starters en groei

Er is een verschil dat veel starters over het hoofd zien, en dat ze soms geld en tijd kost: subsidie is geld dat je niet terugbetaalt, financiering leen je en betaal je met rente terug. Het zijn twee losse dingen, en meestal heb je ze allebei nodig. Een subsidie dekt zelden je hele investering en komt bovendien vaak pas achteraf binnen, dus je hebt eerst financiering nodig om te kunnen beginnen. Financieren als de bank niet meteen ja zegt kan op meer manieren dan de meeste mensen denken: van je eigen spaargeld tot een borgstelling van de overheid, van microkrediet tot een investeerder die aandelen wil. Bij Netwerk de Kempen, het ondernemersnetwerk in de Kempen, is de zoektocht naar geld een van de vaste gespreksonderwerpen aan de ontbijttafel, want bijna iedereen heeft er ooit mee geworsteld.

Dit artikel loopt de wegen langs die je hebt om je bedrijf te financieren, in de volgorde waarin je ze meestal overweegt: eerst je eigen middelen, dan de bank met een borgstelling, dan Qredits, en daarna de routes eromheen zoals crowdfunding en investeerders. We sluiten af met wat elke financier van je wil zien, want zonder een overtuigend verhaal krijg je nergens ja. Let op: rentes, bedragen en voorwaarden veranderen. Gebruik de cijfers hier als richting en check de actuele stand altijd bij de verstrekker zelf of op rvo.nl en kvk.nl.

Subsidie of financiering: het verschil

Het woord subsidie en het woord financiering worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze doen iets heel anders. Een subsidie is een bijdrage van de overheid voor een bepaald doel, bijvoorbeeld innoveren, scholen of verduurzamen. Dat geld hoef je niet terug te betalen, mits je je aan de voorwaarden houdt. Financiering is geld dat je leent en met rente terugbetaalt, of geld dat iemand inbrengt in ruil voor een deel van je bedrijf.

Dat verschil heeft praktische gevolgen. Een subsidie vraag je aan voor een specifiek project en je krijgt hem meestal pas als je kosten hebt gemaakt en die kunt aantonen. Je kunt er dus niet je startinvestering mee betalen, want op het moment dat je die investering doet is de subsidie er nog niet. Financiering is er juist om dat gat te overbruggen: je hebt vandaag geld nodig om iets op te bouwen dat pas later gaat opleveren.

In de praktijk stapelen ondernemers deze twee. Je regelt financiering om te kunnen beginnen en te groeien, en je gebruikt subsidies om specifieke stappen goedkoper te maken. Wie in techniek of productontwikkeling zit, combineert bijvoorbeeld een banklening voor werkkapitaal met de WBSO voor speur- en ontwikkelingswerk. De volledige kaart van wat er aan bijdragen bestaat staat in ons overzicht van subsidies voor ondernemers. Dit artikel gaat verder over de financieringskant: het geld dat je leent of laat inbrengen.

Begin bij je eigen geld

De goedkoopste financiering is je eigen geld. Geen rente, geen aflossingsschema, en je raakt geen zeggenschap over je bedrijf kwijt. Voor een starter is dat vaak spaargeld dat je inbrengt, voor een bestaand bedrijf is het ingehouden winst: geld dat je in de zaak laat zitten in plaats van het aan jezelf uit te keren. Elke euro die je zo financiert, is een euro die je niet hoeft te lenen en waarover je later geen rente betaalt.

Dat betekent niet dat je alles zelf moet ophoesten. Twee dingen zijn hier belangrijk. Ten eerste kijkt bijna elke externe financier naar hoeveel eigen geld je zelf inbrengt. Doe je zelf niets, dan ben je een groter risico, want jij hebt niets te verliezen. Breng je een deel zelf in, dan laat je zien dat je erin gelooft en verlaag je meteen het bedrag dat je moet lenen. Een gezonde verhouding tussen eigen inbreng en geleend geld maakt elke aanvraag sterker.

Ten tweede: houd een buffer over. Alles wat je hebt in de zaak stoppen voelt als toewijding, maar het maakt je kwetsbaar zodra een klant te laat betaalt of een machine kapotgaat. Reken uit hoeveel je nodig hebt om een paar maanden zonder omzet door te komen en laat dat op de rekening staan. Hoeveel eigen geld je precies nodig hebt voor je start, hangt af van je plan, iets waar we bij het starten van een eigen bedrijf dieper op ingaan.

De bank en de borgstelling

De klassieke route is een lening bij de bank. Een bank leent je geld tegen rente, maar wil daar zekerheid voor terug. Die zekerheid heet onderpand: bezittingen zoals een bedrijfspand, machines of voorraad waar de bank aanspraak op kan maken als je niet terugbetaalt. Precies daar loopt het bij starters en kleine bedrijven vaak vast. Je hebt een goed plan, maar weinig bezit om als onderpand te bieden, dus de bank durft niet of biedt minder dan je nodig hebt.

Voor dat probleem bestaat de BMKB, de Borgstelling MKB-kredieten. Daarbij staat de overheid borg voor een deel van je krediet. Valt je bedrijf om, dan draagt de overheid een stuk van het verlies, waardoor de bank een deel van zijn risico afgedekt ziet. Het gevolg: je kunt meer lenen dan je eigen onderpand toelaat, of je krijgt een lening die anders was afgewezen. De borgstelling maakt jou als ondernemer met weinig zekerheden toch financierbaar.

Belangrijk om te weten is hoe je dit regelt. De BMKB vraag je niet zelf bij de overheid aan. Het loopt via je bank of via een andere geaccrediteerde financier die de regeling mag gebruiken. Jij vraagt gewoon een lening aan, en de financier bepaalt of hij de borgstelling erbij inzet. Wat je zelf doet, is zorgen dat je aanvraag klopt en dat je financier weet dat je hiervoor mogelijk in aanmerking komt.

• Onderpand. Een bank wil zekerheid. Heb je weinig bezit, dan kan een borgstelling het verschil maken tussen wel of geen lening.
• BMKB. De overheid staat borg voor een deel, zodat je meer kunt lenen dan je onderpand normaal toestaat.
• Aanvraagroute. Loopt via je bank of een geaccrediteerde financier, niet rechtstreeks bij de overheid.
• Actuele voorwaarden. Percentages, maximale bedragen en looptijden veranderen. Vraag je bank of kijk op rvo.nl naar de stand van nu.

Qredits en microkrediet

Zegt de bank nee, dan is dat niet het einde. Qredits is een non-profit kredietverstrekker die is opgericht om ondernemers te helpen die bij de bank buiten de boot vallen. Denk aan starters zonder track record, zzp’ers, en mensen met een goed plan maar te weinig zekerheden. Waar een bank puur naar risico kijkt, kijkt Qredits ook naar jou en je plan.

Het aanbod bestaat grofweg uit twee delen. Voor starters en zzp’ers is er microkrediet tot ongeveer 50.000 euro. Heb je een bestaand bedrijf en wil je een grotere stap zetten, dan is er een mkb-krediet voor hogere bedragen daarboven. De rente hangt af van je profiel en de looptijd van de lening, dus een vast tarief noemen heeft geen zin, dat verschilt per aanvraag en verandert bovendien in de tijd.

Wat Qredits onderscheidt, is de begeleiding die erbij hoort. Naast de lening is er coaching en zijn er hulpmiddelen om je bedrijf op te bouwen. Voor een starter die het vak van ondernemen nog leert, is dat vaak net zo waardevol als het geld zelf. Het dwingt je ook om je plan scherp te krijgen, want je hebt een doordacht verhaal nodig voordat je een lening krijgt. Werk je nog aan die basis, kijk dan eerst bij beginnen als zzp’er hoe je je onderneming stevig neerzet.

Crowdfunding, investeerders en andere routes

Eigen geld, de bank en Qredits zijn de meest gebruikte wegen, maar ze zijn niet de enige. Zeker als je iets bijzonders doet of harder wilt groeien dan een lening toelaat, lonen de routes eromheen de moeite. Ze werken elk anders en passen bij een ander soort plan.

• Crowdfunding. Een groep mensen leent je samen geld via een platform, meestal in ruil voor rente. Het werkt goed als je een aansprekend verhaal hebt en een achterban die je gunt dat het lukt. Naast geld levert het bekendheid en een groep ambassadeurs op.
• Informal investors. Een informal investor, ook wel business angel, is een vermogende particulier die geld en vaak ook kennis en contacten inbrengt in ruil voor aandelen. Je raakt dus een stuk zeggenschap kwijt, maar je krijgt er een ervaren meedenker voor terug.
• Participatiemaatschappijen. Deze partijen investeren groter bedrag in ruil voor een aandeel in je bedrijf. Ze mikken op groei en op een rendement bij verkoop later. Passend voor bedrijven met serieuze groeiplannen, minder voor een rustige start.
• Leverancierskrediet. De simpelste vorm van financiering die vaak wordt vergeten: je leverancier laat je later betalen. Dertig of zestig dagen uitstel op een grote inkoop scheelt je werkkapitaal dat je anders had moeten lenen.

De meeste ondernemers eindigen niet bij één bron maar bij een combinatie. Een banklening met BMKB voor je werkkapitaal, je eigen inbreng eronder, en daarnaast een fiscale regeling zoals de WBSO of een projectsubsidie zoals de MIT-subsidie voor innovatie. Dat stapelen is geen teken van zwakte, het is hoe financiering in de praktijk werkt. Elke bron dekt een ander stuk, en samen krijg je het rond.

Een overtuigend financieringsverhaal

Welke route je ook kiest, één ding komt overal terug: de geldschieter wil weten of hij zijn geld terugziet. Dat is geen wantrouwen, dat is hun vak. Jouw taak is om die vraag te beantwoorden voordat ze hem stellen, en daar heb je een plan voor nodig. Niet een dik document voor de la, maar een helder verhaal dat laat zien dat jij weet wat je doet.

Drie dingen wil elke financier zien. Wat ga je precies doen en waarom gaat het werken. Hoeveel geld heb je nodig en waar gaat het exact heen. En hoe ga je het terugbetalen, oftewel: welke omzet verwacht je en waarop is die verwachting gebaseerd. Kun je die drie vragen concreet en met cijfers beantwoorden, dan sta je sterk. Blijf je vaag, dan haakt de financier af, hoe goed je idee ook is.

Dat verhaal leg je vast in een ondernemingsplan met een financiële onderbouwing. Daarin staat je investeringsbegroting, je verwachte omzet en kosten, en een liquiditeitsprognose die laat zien dat je elke maand je verplichtingen kunt betalen. Hoe je dat opbouwt, met realistische aannames in plaats van optimistische wensen, lees je bij een ondernemingsplan maken. Een financier prikt door te mooie cijfers heen, dus onderbouw liever aan de voorzichtige kant.

Tot slot: bereid je voor op vragen en op een nee. Een afwijzing bij de ene partij betekent niet dat je plan niet deugt, het kan simpelweg niet in het profiel van die financier passen. Vraag altijd naar de reden, verwerk die in je plan, en probeer een volgende route. De ondernemers die uiteindelijk financiering rondkrijgen, zijn zelden degenen met het beste idee, maar degenen die het best konden uitleggen waarom hun idee gaat werken.

Waar je precies aanklopt en hoe je je verhaal het scherpst brengt, leer je het snelst van iemand die het net heeft gedaan. De één regelde vorig jaar een lening met borgstelling, de ander koos bewust voor Qredits vanwege de coaching, en in tien minuten aan tafel hoor je meer dan van een middag zoeken. Dat gebeurt bij ons om de week tijdens het netwerkontbijt. Kom een keer proeven bij een netwerk van ondernemers uit de Kempen, je eerste twee ontbijten zijn gratis.