Ondernemer worden: past het bij jou

Niet iedereen is gemaakt om te ondernemen, en dat is geen falen. Sommige mensen bloeien op in een vast dienstverband met een team, een leidinggevende en een salaris dat elke maand op dezelfde dag binnenkomt. Anderen worden juist onrustig van precies die zekerheid. De vraag “is ondernemen iets voor mij” verdient een eerlijk antwoord voordat je springt, niet een aanmoedigingspraatje. Ondernemer worden past bij je als je zelfstandig kunt werken, tegen een schommelend inkomen kunt, en het niet erg vindt om veel verschillende petten tegelijk op te hebben. Je hoeft geen geboren verkoper of financieel genie te zijn. Je moet wel bereid zijn die dingen te leren, en eerlijk durven kijken naar hoe je in elkaar zit.

Bij Netwerk de Kempen, het ondernemersnetwerk in de Kempen, zitten elke twee weken ondernemers aan tafel die deze afweging ooit hebben gemaakt. De een sprong er meteen in, de ander bouwde er jaren naartoe. Wat ze delen is dat ze eerlijk naar zichzelf hebben gekeken voordat ze begonnen. Dit artikel helpt je dat ook te doen: geen wollige belofte dat iedereen ondernemer kan worden, wel een reële spiegel zodat je met open ogen kiest.

Wat ondernemen echt van je vraagt

Ondernemen wordt vaak verkocht als vrijheid: je eigen baas, je eigen tijd, je eigen keuzes. Dat klopt, maar het is de helft van het verhaal. Diezelfde vrijheid betekent dat er niemand boven je staat die de knopen doorhakt, de klanten binnenhaalt of aan het einde van de maand zorgt dat er geld op je rekening staat. Alles wat misgaat is jouw probleem, en alles wat goed gaat is jouw verdienste. Voor de een is dat bevrijdend, voor de ander loodzwaar.

Wat het in de praktijk van je vraagt, is een paar dingen tegelijk. Zelfstandigheid, omdat je je eigen dag indeelt en niemand je op sleeptouw neemt. Doorzettingsvermogen, omdat de eerste maanden vaak meer kosten dan opleveren en je toch elke ochtend weer opstaat. En het vermogen om met onzekerheid te leven, omdat je inkomen mee-ademt met je opdrachten in plaats van vast te staan.

Daar komt bij dat je als ondernemer, zeker in het begin, alle rollen zelf speelt. Je bent verkoper als je een offerte de deur uit doet, uitvoerder als je het werk levert, boekhouder als de btw-aangifte eraan komt, en klantenservice als er een klacht binnenkomt. Bij een baan zijn dat vaak vier verschillende afdelingen. Bij jou is het vier petten op één hoofd. Dat is geen reden om het niet te doen, maar het is wel eerlijk om te weten voordat je begint. De praktische stappen die daarbij horen, staan in ons artikel over een eigen bedrijf starten.

De eerlijke voors en tegens

De meeste artikelen over ondernemen noemen alleen de mooie kant. Voor een echte afweging heb je beide kanten nodig, zonder de nadelen weg te poetsen.

Wat ondernemen je oplevert:

• Regie over je werk. Je bepaalt zelf welke opdrachten je aanneemt, met wie je werkt en hoe je je dagen indeelt. Geen functioneringsgesprek waarin iemand anders jouw jaar samenvat.
• Directe koppeling tussen inzet en resultaat. Werk je harder of slimmer, dan merk je dat zelf in je omzet. Bij een vast salaris blijft die winst meestal bij de werkgever.
• Iets bouwen dat van jou is. Een naam, een klantenkring, een vak dat je op jouw manier invult. Dat geeft een vorm van voldoening die een dienstverband zelden biedt.
• Flexibiliteit die past bij je leven. Een schooltoneel op woensdagmiddag of een rustige week na een drukke maand kun je zelf inplannen, mits het werk het toelaat.

Wat het je kost:

• Onzeker inkomen. De ene maand loopt het, de andere staat de telefoon stil. Je moet kunnen omgaan met pieken en dalen, en een buffer opbouwen voor de magere periodes.
• Geen vangnet dat je gewend bent. Geen doorbetaling bij ziekte, geen vakantiegeld, geen pensioenopbouw via de baas. Dat regel je voortaan zelf.
• Het houdt nooit helemaal op. Ook in de avond of op vakantie blijft je bedrijf van jou. Voor sommigen is dat betrokkenheid, voor anderen een last die aan ze blijft trekken.
• Je staat er alleen voor. Geen collega’s om even mee te sparren, geen team dat de druk deelt. Precies daarom zoeken veel ondernemers hun sparringpartners buiten hun bedrijf.

Als je deze lijstjes leest en de nadelen voelen als iets waar je mee kunt leven, is dat een goed teken. Voelen ze als een verstikkende last, dan is dat waardevolle informatie, geen zwakte.

Vragen om jezelf eerlijk te stellen

Er bestaat geen test die met zekerheid zegt of je ondernemer moet worden. Wel zijn er vragen die je dichter bij een eerlijk antwoord brengen. Neem er de tijd voor, en let vooral op de vragen waar je snel overheen wilt lezen.

• Kan ik mezelf aan het werk zetten zonder dat iemand me pusht? Als je thuis structureel niets uit je handen krijgt zonder deadline van bovenaf, wordt ondernemen zwaar. Je bent voortaan je eigen baas én je eigen werknemer.
• Hoe reageer ik als er twee maanden minder binnenkomt? Word je dan creatief en actief, of verlamt de stress je? Je hoeft geen ijskoude kikker te zijn, maar je moet wel kunnen dóórwerken terwijl het spannend is.
• Vind ik het erg om te vragen om werk? Je hoeft geen gladde verkoper te zijn, maar je moet jezelf en je werk kunnen aanbieden zonder dat het aanvoelt als bedelen. Dat is te leren, maar de bereidheid moet er zijn.
• Heb ik een financiële buffer of iemand die meedenkt over geld? Zonder buffer zet je jezelf onder onnodige druk. Weet je nu al hoeveel je maandelijks minimaal nodig hebt om rond te komen?
• Wil ik dit echt, of vlucht ik ergens vandaan? Ondernemen omdat je een baas beu bent, is een zwakke motor. Ondernemen omdat je iets wilt bouwen, houdt langer stand als het tegenzit.

Merk je bij een paar vragen aarzeling? Dat is geen rood stoplicht. Het laat zien waar je aan moet werken of waar je hulp bij nodig hebt voordat je de sprong maakt.

Veelvoorkomende twijfels, en of ze terecht zijn

Bijna iedereen die eraan denkt om te beginnen, loopt tegen dezelfde twijfels aan. Sommige zijn terecht en verdienen aandacht, andere houden mensen onnodig tegen.

“Ik ben helemaal geen verkoper”

Deze hoor je het vaakst, en hij is meestal onterecht. Je hoeft niet het type te zijn dat een vreemde binnen vijf minuten iets aansmeert. Wat je wel moet kunnen, is duidelijk uitleggen wat je doet en voor wie, en dat rustig aanbieden. De beste “verkoop” voor de meeste ondernemers is gewoon goed werk leveren en zorgen dat mensen je kennen. Daar komt geen gladde praat aan te pas.

“Ik weet niets van boekhouden en belastingen”

Terecht dat je dit serieus neemt, onterecht als het je tegenhoudt. De basis leer je snel, en voor de rest huur je een boekhouder in die je gaandeweg meeneemt. Vrijwel geen enkele ondernemer begon als expert in btw-aangiftes. Je hoeft het niet allemaal zelf te kunnen, je moet weten waar je hulp haalt.

“Wat als het mislukt?”

Dit is de eerlijkste twijfel, en die verdient geen weglachen. Ondernemen kan misgaan, en dat kan geld en energie kosten. Maar mislukken betekent zelden dat je alles kwijtraakt, zeker niet als je klein en voorzichtig begint. Veel succesvolle ondernemers hebben een eerste poging achter de rug die niet werkte. Een streep eronder zetten is soms wijs, en het is geen schande.

“Ik ben er te oud of te laat voor”

Leeftijd is bijna nooit de blokkade die mensen denken. Wie later begint, brengt vakkennis, levenservaring en een bestaand netwerk mee, en dat weegt vaak zwaarder dan jeugdig enthousiasme. Er is geen leeftijd waarop de deur dichtgaat.

Zo test je het zonder alles op te geven

De grootste denkfout is dat ondernemen een sprong in het diepe moet zijn: baan opzeggen, alles op alles zetten, geen weg terug. Dat hoeft helemaal niet. Je kunt ondernemen klein en naast een baan uitproberen, en pas de knoop doorhakken als je weet of het bij je past.

Deeltijd starten betekent dat je begint als deeltijd-ondernemer terwijl je vaste inkomen doorloopt. Je schrijft je in bij de KvK, neemt je eerste opdrachten in de avonduren of op je vrije dag aan, en bouwt zo een klantenkring op zonder financieel risico. Je ontdekt in de praktijk of je het volhoudt, of het werk je energie geeft of juist opvreet, en of er genoeg vraag is naar wat je aanbiedt.

Die aanpak heeft drie voordelen. Je toetst je idee met echte klanten in plaats van op papier. Je bouwt een buffer en een reputatie op voordat je het zeker moet hebben. En je leert de ondernemerskant, de offertes, de administratie, het aanbieden, terwijl de druk nog laag is. Merk je na een half jaar dat het loopt en trekt, dan maak je de overstap met cijfers in de hand in plaats van met een gok.

Bouw je liever eerst de aanpak uit voordat je een klant aanneemt, dan helpt een ondernemingsplan maken je om je aannames op een rij te zetten. Twijfel je vooral over de vorm waarin je begint, lees dan hoe je als zzp’er begint, want dat is voor de meeste deeltijd-starters de logische eerste stap.

Je hoeft het niet alleen te doen

Het beeld van de ondernemer als eenling die alles zelf uitzoekt, klopt zelden met de werkelijkheid. De ondernemers die het volhouden, zijn bijna altijd de ondernemers die mensen om zich heen hebben verzameld. Een boekhouder die de cijfers bewaakt, een paar vakgenoten om mee te sparren, en een netwerk waarin je terechtkunt met de vragen die je ’s avonds wakker houden.

Precies die steun is lastig te vinden als je net begint en niemand in je omgeving onderneemt. Familie en vrienden menen het goed, maar wie zelf nooit een offerte heeft geschreven of een stille maand heeft doorstaan, kan je maar half begrijpen. Andere ondernemers wel. Zij hebben dezelfde twijfels gehad en weten hoe het voelt.

Zo werkt het bij ons. Netwerk de Kempen is een besloten ondernemersnetwerk waar leden om de week samen ontbijten, elkaar klanten en kennis gunnen, en per vak maar één stoel hebben. Voor iemand die net begint of erover twijfelt, is dat een plek om te horen hoe anderen het hebben aangepakt, zonder verkooppraatje. Hoe je zulke contacten opbouwt, lees je in ons artikel over netwerken voor ondernemers. Wil je zien welke ondernemers er aan tafel zitten, bekijk dan de ledengids.

De vraag of ondernemen bij je past, beantwoord je uiteindelijk niet aan een bureau, maar door het te doen en erover te praten met mensen die het kennen. Twijfel je nog, dan is dat prima, dat betekent dat je de vraag serieus neemt. Kom een keer aanschuiven bij een netwerkontbijt en hoor hoe anderen deze keuze hebben gemaakt. Je eerste twee keer zijn gratis, en je zit nergens aan vast. Ontdek hoe je een keer kunt meeontbijten.